Nagpahimangno ang Department of Health (DOH) sa publiko nga magbantay batok sa chronic kidney disease (CKD) o sakit sa kidney, human migawas sa datos nga gibanabanaan nga 36% sa mga Pilipino kon usa sa matag tulo ka indibidwal ang naapektuhan niini.
Sumala sa DOH, ang CKD usa ka kondisyon diin hinay-hinay nga mahuyang ang paggana sa mga kidney, nga mosangpot sa kalisod sa pagpagawas sa hugaw ug sobra nga tubig sa lawas.
Gipaklaro sa ahensya nga mahimo kini moigo kang bisan kinsa, apan mas taas ang risgo sa mga adunay diabetes, altapresyon, obesity, family history sa sakit sa kidney, ug sa mga manigarilyo o muinom og alkohol.
Base sa report, niabot na sa kapin-kon kulang P27 bilyon ang nagasto sa PhilHealth alang sa sobra duha ka milyon nga dialysis claims sa unang unom ka bulan pa lamang sa 2025. Gitawag sa DOH ang CKD nga “silent killer” tungod kay kasagaran walay sintomas sa sayong bahin.
Kung mosamot, mahimong mabati ang paghubag sa nawong, kamot ug tiil, kanunay nga pag-ihi labi na sa gabii, kawad-on og gana sa pagkaon, ug kalisod sa pagginhawa.
Alang sa paglikay, gi-awhag sa DOH ang publiko nga minusan ang pagkaon og ultra-processed foods nga taas sa asin, asukal, ug preservatives. Gipahimangnoan usab ang regular nga pag-inom og tubig, pag-ehersisyo, ug paglikay sa bisyo aron mapabiling himsog ang mga kidney.
